لیست ابزار تراشکاری و کاربردهای آنها

تراشکاری یکی از فرایند های اساسی ساخت قطعات فلزی و غیر فلزی است که در صنایع مختلف از جمله خودروسازی، الکترونیک و یا هوافضا کاربردهای زیادی دارد. این هنرهای صنعتی با کمک ابزارهای تراشکاری، امکان شکل‌دهی به مواد فلزی و غیرفلزی و تبدیل آن‌ها به قطعاتی دقیق و کاربردی را فراهم می‌آورد؛ اما کار تراشکاری نیاز به ابزار های خاصی دارد که فرایند تراشکاری را ساده تر می‌کنند و در ساخت تمامی قطعات پیچیده‌ای که در صنایع خودروسازی، پزشکی یا حتی در دستگاه‌های خانگی می‌بینید تاثیر می‌گذارند. در این مقاله از فروشگاه ابزار تراش سهند، شما را با انواع ابزار تراشکاری و کاربردهای آنها آشنا می‌کنیم و مزایای استفاده از آنها را نیز مورد بررسی قرار خواهیم داد.

ابزار تراشکاری چیست؟

تراشکاری یکی از مراحل اصلی در صنایع از جمله ماشین‌کاری است که به وسیله آن، قطعات فلزی و غیرفلزی به اشکال و ابعاد مورد نظر تبدیل می‌شوند. این فرآیند با استفاده از ابزارهای مخصوصی انجام می‌شود که به آن‌ها ابزار تراشکاری می‌گویند. ابزارهای تراشکاری شامل دستگاه‌ها و ادواتی هستند که برای برش، شکل‌دهی سطوح قطعات به کار می‌روند. این ابزارها با دقت بالا و قابلیت‌های متنوع، امکان تولید قطعات پیچیده و دقیق را فراهم می‌کنند. این ابزارها و دستگاه انواع مختلفی را شامل می‌شوند که هرکدام ویژگی ها و کاربردهای متفاوتی دارند.

ابزار تراشکاری (Turning Tool) به طور خاص به ابزار برشی اشاره دارد که مستقیماً با قطعه کار در حال چرخش درگیر شده و عملیات براده‌برداری را انجام می‌دهد. در تراشکاری مدرن، این ابزار عمدتاً شامل اینسرت (الماس) و هلدر (ابزارگیر) نگهدارنده آن است.

انواع ابزارهای برشی تراشکاری

ابزارهای برشی تراشکاری بر اساس ساختارشان به چهار نسل اصلی تقسیم می‌شوند:

1. هلدر تراشکاری (Tool Holder)

هلدر، بدنه اصلی ابزار است که اینسرت (الماس) را نگه می‌دارد و خود بر روی برجک دستگاه تراش بسته می‌شود. هلدرها وظیفه انتقال نیروی برش و موقعیت‌دهی دقیق اینسرت را بر عهده دارند.
اگر به دنبال تجهیز کارگاه خود هستید، خرید هلدر تراشکاری باکیفیت و مجموعه‌ای از اینسرت‌های پرکاربرد، زیربنای کار شما خواهد بود. می‌توانید انواع محصولات ZCC را در این دسته‌بندی مشاهده کنید.

2. اینسرت تراشکاری یا الماس

اینسرت‌ها یا اصطلاحاً الماس تراشکاری، بخش برشی قابل تعویض هستند که از مواد بسیار سخت مانند کاربید، سرامیک یا CBN ساخته می‌شوند. این قطعات کوچک دارای هندسه‌های برشی دقیق و چندین لبه برشی هستند.
استفاده از اینسرت تراشکاری به دلیل قابلیت تعویض سریع و کاهش زمان توقف دستگاه، در تراشکاری بسیار رایج است. مزیت اصلی این سیستم، قابلیت تعویض سریع است؛ پس از کند شدن یک لبه، می‌توان اینسرت را چرخاند یا به سادگی با خرید اینسرت تراشکاری یک قطعه جدید جایگزین کرد، بدون اینکه نیازی به تنظیم مجدد کل ابزار باشد.

3. ابزارهای تک‌بدنه (تیغچه‌ها)

یکی از انواع ابزار تراشکاری تیغچه‌ها (از جنس HSS و HSSCO) هستند که به صورت چهارگوش و گرد می‌باشند. تیغچه‌ها دارای لبه‌های تیز و برنده هستند که به تراشکاران این امکان را می‌دهد که برش را به صورت دقیق و ظریف انجام دهند. این ابزارها (مانند تیغچه‌ها) فناوری قدیمی‌تری محسوب می‌شوند. تراشکارها با استفاده از سنگ‌زنی، زاویه مطلوب برای تراش قطعه کار را روی آن‌ها تنظیم می‌کنند.

4. ابزارهای تراشکاری جوشی

در این نسل، یک نوک سخت (معمولاً کارباید) بر روی بدنه‌ای از جنس فولاد معمولی لحیم (Brazed) می‌شود. این روش هزینه‌ها را نسبت به ابزار تمام کارباید کاهش می‌داد اما با کند شدن یا شکستن نوک، ابزار عملاً غیرقابل استفاده می‌شد.

انواع ابزارهای تراشکاری بر اساس نوع عملیات

مهم‌ترین روش دسته‌بندی ابزارهای برشی، بر اساس نوع عملیاتی است که انجام می‌دهند. هر عملیات به هندسه، اینسرت و هلدر مخصوص خود نیاز دارد.

ابزارهای روتراشی

این رایج‌ترین عملیات تراشکاری است که برای کاهش قطر خارجی قطعه کار در امتداد طول آن استفاده می‌شود. روتراشی به دو مرحله تقسیم می‌شود: خشن‌کاری (Roughing) برای برداشتن حجم زیاد مواد (با اینسرت‌های قوی مانند CNMG یا WNMG) و پرداخت‌کاری (Finishing) برای دستیابی به کیفیت سطح عالی.

برای این عملیات، استفاده از یک هلدر تراشکاری روتراش مستحکم به همراه اینسرت مناسب از ZCC، تضمین‌کننده یک فرآیند پایدار است. می‌توانید این محصولات را در دسته‌بندی مربوطه مشاهده و خریداری کنید.

ابزارهای داخل تراشی

این ابزارها برای بزرگ کردن یا پرداخت سطح داخلی سوراخ‌هایی که از قبل ایجاد شده‌اند (مثلاً با مته) به کار می‌روند. چالش اصلی در داخل‌تراشی، پدیده لرزش (Vibration) است. ابزار این عملیات «بورینگ بار» (Boring Bar) نام دارد. انتخاب یک هلدر داخل تراش با متریال مناسب (مانند کارباید یکپارچه) برای به حداقل رساندن این لرزش حیاتی است.

ابزارهای پیشانی تراشی

این عملیات برای تراشیدن سطح جلویی (پیشانی) قطعه کار به منظور کاهش طول آن و ایجاد یک سطح صاف و عمود بر محور دوران انجام می‌شود.

ابزارهای شیارزنی و برش

شیارزنی (Grooving) به معنای ایجاد شیار با اشکال مختلف روی سطوح داخلی یا خارجی است. برش (Parting-off) عملیات بریدن قطعه کار تمام‌شده از انتهای مواد خام است.

ابزارهای پیچ تراشی

این ابزارها برای ایجاد رزوه (دنده) مارپیچی بر روی سطوح داخلی یا خارجی استفاده می‌شوند. اینسرت‌های رزوه‌زنی دارای پروفایل دقیقی متناسب با استاندارد رزوه هستند.

متعلقات و ابزارآلات جانبی در تراشکاری

همانطور که اشاره شد، ابزارهای دیگری نیز در فرآیند تراشکاری استفاده می‌شوند که «ابزار برشی تراشکاری» محسوب نمی‌شوند، بلکه جزو متعلقات دستگاه یا ابزار جانبی هستند:

دستگاه تراش صنعتی

دستگاه تراش جز اصلی ترین ماشین آلات در تراشکاری به شمار می‌رود و برای برش و شکل‌دهی قطعات استوانه‌ای و مخروطی کاربرد دارد. این دستگاه با چرخاندن قطعه کار و حرکت ابزار برش، مواد اضافی را حذف کرده و شکل نهایی را تشکیل می‌دهد. دستگاه‌های تراش در انواع مختلفی مانند دستگاه تراش افقی، عمودی و CNC موجود هستند که هر کدام برای کاربردهای خاصی طراحی شده‌اند. دستگاه CNC از ماشین آلات پیشرفته ای است که عملیات برش و شکل‌دهی را با استفاده از کنترل عددی کامپیوتری انجام می‌دهد. با استفاده از این دستگاه ها می‌توان امکان تولید انبوه محصولات با کیفیت بالا را فراهم کرد. CNC در انواع مختلفی مانند دستگاه تراش CNC، فرز CNC و سنگ‌زنی CNC موجود است و در صنایع مختلفی از جمله خودروسازی، هوافضا و پزشکی کاربرد دارد.

مته‌ تراش

مته ها به منظور ایجاد سوراخ در فلز با قطعه مورد نظر به کار می‌روند. این ابزارها در اندازه‌ها و اشکال مختلفی موجود هستند و بسته به نوع ماده و قطر سوراخ مورد نظر انتخاب می‌شوند به طوری که هر آلیاژ و قطعه نیاز به مته با جنس مناسب خود دارد. مته‌ها می‌توانند از جنس‌های مختلفی مانند فولاد تندبر و کاربید ساخته شوند که هر کدام برای کاربردهای خاصی مناسب هستند. هر تراشکار باید جعبه ای شامل سایزهای مختلف مته با جنس های متفاوت را در اختیار داشته باشد تا در مواقع مورد نیاز از آنها استفاده کند.

انواع مته شامل موارد زیر هستند:

1. مته الماس مخصوص ديوار و بتن
2. مته برگی
3. مته پله ای
4. مته خزينه
5. مته گازور
6. مته چوب
7. مته آهن و فلزات
8. مته مرغک

قلاویز و حدیده

قلاویزها و حدیده‌ها ابزارهایی هستند که برای ایجاد رزوه‌های داخلی و خارجی در قطعات به کار می‌روند؛ قلاویز برای ایجاد رزوه داخلی (مانند مهره) و حدیده برای ایجاد رزوه خارجی (مانند پیچ) استفاده می‌شود. به فرایند تراش دادن مواد و ایجاد رزوه داخلی قلاویزکاری می‌گویند. قلاویز ها شامل دو نوع ساعتگرد و پاد ساعتگرد بوده و حدیده ها دارای مدل های زیر هستند که کاربرد های متفاوتی از یکدیگر دارند.

1. حدیده ثابت
2. حدیده های چپ گرد
3. حدیده های دو پارچه
4. حدیده های شکاف دار
5. حدیده گرد متغیر

فرز (ابزار فرزکاری)

فرزها با انواع مختلفی مانند فرز انگشتی، فرز پولکی و فرز دیسکی، ابزارهایی هستند که برای شکل‌دهی سطوح مسطح یا شیاردار به کار می‌روند. این ابزارها در دستگاه‌های فرز نصب شده و با چرخش خود، مواد را از سطح قطعه کار حذف می‌کنند. دستگاه‌های فرز صنعتی در انواع گوناگونی وجود دارند که هر یک ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند. این دستگاه‌ها قادرند قطعات کار را به شیوه‌های مختلفی نگه‌داری کنند. از جمله مدل‌های متداول دستگاه‌های فرز صنعتی می‌توان به فرز افقی، فرز عمودی و فرز CNC اشاره کرد. برای هر تراشکاری واجب است تا در کارگاه خود یک دستگاه فرز داشته باشد تا عملیات فرز کاری را به درستی و با دقت بالا انجام دهد.

برقو

از سایر انواع ابزار های تراشکاری می‌توان به برقو اشاره کرد. برقو ابزاری است که برای افزایش دقت و بهبود کیفیت سطح داخلی سوراخ‌ها به کار می‌رود. استفاده از برقو به این شکل است که پس از ایجاد سوراخ اولیه با مته، از برقو برای دقیق کردن قطر سوراخ استفاده می‌شود. این ابزارها در انواع دستی و ماشینی موجود هستند و برای دستیابی به تلرانس‌های دقیق در قطعات مورد استفاده قرار می‌گیرند. ابزار برش‌کاری برقو دارای لبه‌های دندانه‌دار است که به آن امکان می‌دهد سوراخ‌ها را با دقت و کیفیت بالایی پرداخت و صیقل کند. این برقوها بر دو نوع کارباید و HSS موجود است.

 

دستگاه سنگ‌زنی

یکی از دستگاه های مورد استفاده در فرایند تراشکاری دستگاه سنگ زنی است که برای پرداخت نهایی و افزایش کیفیت سطح قطعات مورد استفاده قرار می‌گیرد. این دستگاه با استفاده از سنگ‌های ساینده، سطح قطعات را صیقل می‌دهد. سنگ‌زنی معمولاً برای ایجاد تلرانس‌های بسیار دقیق و دستیابی به سطوح صیقلی در قطعاتی که دقت بالا نیاز دارند، مانند ابزارهای پزشکی و قطعات هوافضا، به کار می‌رود. دستگاه‌های سنگ‌زنی در انواع مختلفی مانند سنگ‌زنی استوانه‌ای، سنگ‌زنی تخت و سنگ‌زنی ابزار ماشین کاری تولید می‌شوند و هر کدام برای کاربردهای خاصی مناسب هستند.

تیغچه‌ ها

یکی دیگر از انواع ابزار تراشکاری تیغچه ها HSSCO و HSS که به صورت چهارگوش و گرد می‌باشد. تیغچه ها دارای لبه های تیز و برنده هستند که به تراشکاران این امکان را می‌دهد که برش را به صورت دقیق و ظریف انجام دهند. این ابزارها در اشکال و اندازه‌های مختلفی تولید می‌شوند و برای برش شیارها، ایجاد رزوه‌ها و انجام کارهای دقیق مورد استفاده قرار می‌گیرند. استفاده از آنها نیازمند تخصص، تجربه و مهارت کافی است. تراشکارها با استفاده از سنگ‌زنی، زاویه مطلوب برای تراش قطعه کار را تنظیم می‌کنند. پس از آن، لبه تیغچه را بر روی این زاویه قرار داده و فرآیند تراشکاری و برشکاری را آغاز می‌کنند.

ابزارهای اندازه گیری تراشکاری

برای اندازه گیری اندازه و میزان برش در فرایند تراشکاری نیاز به ابزار های خاصی بوده که وجود آنها در کارگاه الزامی است.

1. میکرومترها
2. ایستگاه کالیبراسیون
3. گیج
4. کولیس

یکی از این ابزارها همانطور که مشاهده کردید کولیس است که برای اندازه گیری قطرهای داخلی و خارجی و عمق سوراخ‌ها به کار می‌رود. همچنین میکرو متر نیز ابزاری است که برای اندازه‌گیری ضخامت‌ها و قطرهای خارجی با دقت بالا استفاده می‌شود.

مواد مورد استفاده در ابزارهای برشی تراشکاری

ابزارهای برشی با توجه به کاربردهایی که دارند، از مواد مختلفی تولید می‌شوند که باید دارای سختی و مقاومت حرارتی مناسبی باشند:

• فولاد تندبر (HSS): یکی از مواد پرکاربرد در ساخت تیغچه‌ها و مته‌ها. این ماده به خاطر مقاومت در برابر حرارت و سایش، توانایی برش مواد مختلف را به خوبی دارد.
• کاربید (Carbide): استاندارد اصلی صنعت مدرن. کاربید تنگستن به عنوان یک ماده بسیار سخت و مقاوم در برابر حرارت شناخته می‌شود. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که برای تولید اینسرت‌هایی که نیاز به طول عمر بالا و سرعت برش زیاد دارند، انتخاب اول باشد. اگر به دنبال خرید اینسرت تراشکاری هستید، ۹۹٪ گزینه‌های شما از جنس کارباید خواهند بود.
• سرامیک، CBN و الماس (PCD):
  • سرامیک و CBN (نیترید بور مکعبی): برای کارهایی که نیاز به دقت بسیار بالا و ماشین‌کاری مواد بسیار سخت (مانند فولاد سخت‌شده یا چدن) دارند، استفاده می‌شوند.
  • الماس (PCD): سخت‌ترین ماده شناخته شده و برای ماشین‌کاری مواد غیرآهنی (Non-Ferrous) مانند آلومینیوم آلیاژی، کامپوزیت‌ها و سرامیک‌ها با سرعت بسیار بالا کاربرد دارد.
• پوشش‌ها (Coatings): اینسرت‌های کاربایدی مدرن تقریباً همیشه دارای پوشش (Coating) هستند. لایه‌های نازکی از موادی مانند نیترید تیتانیوم (TiN) یا اکسید آلومینیوم (Al2O3) که مقاومت به سایش و حرارت را به شدت افزایش داده و عمر ابزار را چندین برابر می‌کنند.

جهت ابزار و پارامترهای برش در انواع ابزار تراشکاری

ابزار راست‌گرد، چپ‌گرد و خنثی

جهت ابزار، مسیر حرکت آن را تعیین می‌کند:

• ابزار راست‌گرد: رایج‌ترین نوع است و برای برش از سمت راست قطعه کار به سمت چپ (به سمت سه‌نظام) طراحی شده است.
• ابزار چپ‌گرد: برای برش از سمت چپ به راست (دور شدن از سه‌نظام) طراحی شده است.
• ابزار خنثی: می‌تواند در هر دو جهت برش دهد و اغلب برای پیشانی‌تراشی یا پروفایل‌زنی خاص استفاده می‌شود.

موفقیت شما در تراشکاری به تنظیم سه پارامتر کلیدی بستگی دارد. اولین پارامتر سرعت برش است، یعنی سرعتی که لبه برش نسبت به قطعه کار حرکت می‌کند؛ این پارامتر مستقیماً به جنس قطعه کار و گرید کارباید بستگی دارد و باید از کاتالوگ سازنده مثل ZCC استخراج شود. دومین پارامتر، نرخ پیشروی یا سرعتی است که ابزار در امتداد قطعه کار حرکت می‌کند. در نهایت، عمق برش قرار دارد که میزان نفوذ ابزار در قطعه کار در هر پاس را مشخص می‌کند.

مزایای استفاده از ابزارهای پیشرفته تراشکاری

استفاده از ابزارهای پیشرفته تراشکاری مزایای متعددی به همراه دارد. اولاً، دقت بالای این ابزارها (مانند اینسرت‌های دقیق) امکان دستیابی به تلرانس‌های دقیق و کاهش خطا در فرآیند تولید را فراهم می‌کند. ثانیاً، افزایش سرعت تولید با استفاده از ابزارهای مدرن (مانند کارباید با پوشش) و دستگاه‌های CNC به طور قابل توجهی زمان تولید قطعات را کاهش می‌دهد. همچنین، کاهش هزه‌ها از طریق افزایش بهره‌وری، عمر طولانی‌تر ابزار و کاهش نیاز به توقف دستگاه محقق می‌شود. در نهایت، این ابزارها امکان تولید قطعات پیچیده را فراهم کرده و قادر به ماشین‌کاری مواد سخت و ایجاد هندسه‌های خاص هستند.

نتیجه‌گیری

تراشکاری یکی از فرآیندهای بسیار پراهمیت در صنعت است که با استفاده از ابزارهای متنوعی انجام می‌شود. همانطور که دیدیم، درک تفاوت میان ابزار برشی (اینسرت و هلدر) و متعلقات دستگاه، اولین گام در انتخاب صحیح ابزار است. انتخاب صحیح ابزارها و رعایت نکات فنی و ایمنی می‌تواند به بهبود کیفیت محصولات و افزایش بهره‌وری کمک کند. برای افزایش راندمان کاری خود و بالا بردن کیفیت کار بهتر است ابزارهای تراشکاری مورد نیاز خود را از مراجع تخصصی تهیه کنید.

ابزار تراش سهند به عنوان نمایندگی ZCC در ایران، کامل‌ترین مجموعه‌ی اینسرت‌ها و هلدرهای استاندارد را ارائه می‌دهد. برای مشاهده‌ی لیست کامل محصولات، از بخش فروش اینترنتی لوازم تراشکاری ما دیدن فرمایید.